تبليغاتX
Dr. Ahmad Reza Taheri - جمعیت شناسی در چهار جلسه کلاسی Welcome to the Personal Site of Dr. Ahmad Reza Taheri

Copyright © ahmadrezataheri.org

به سایت فلسفه سیاسی دکتر احمد رضا طاهری خوش آمدید

جمعیت شناسی در چهار جلسه کلاسی

 

 

جزوه درس تنظیم خانواده بخش "جمعیت شناسی" (یک واحد)، رشته تولید و بهره برداری گیاهان دارویی و معطر سال تحصیلی 85 – 86 دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی سراوان، دانشگاه سیستان و بلوچستان، استاد (مدرس) مربوطه احمد رضا طاهری

 

 

جمعیت شناسی

 

 

 

 

جلسه اول

 

 اساسی ترین عامل تشکیل دهنده یک جامعه جمعیت است. جمعیت را میتوان بعنوان یکی از عوامل مهم قدرت در روابط بین الملل دانست مثلا جمعیت کشوری چون آمریکا که حدود سیصد میلیون نفر میباشد یا فقط ایالت کالیفرنیای آمریکا که 35 میلیون نفر جمعیت دارد در حقیقت برابر است با نصف جمعیت کشور ایران. چین و هند به تنهایی بیش از 3/2 میلیارد جمعیت جهان را تشکیل میدهند. بنابراین، شناسایی جمعیت، چگونگی تغییرات آن در طول زمان و بررسی این عوامل از اهمیت بسیار مهمی برخوردار است.

 

 

تعریف جمعیت: جمعیت انسانی به مجموعه ای از مردم گفته میشود که در یک منطقه معین مانند روستا، شهر، استان، و کشور به صورت های خانواده و خانوار زندگی میکنند.

 

 

تقسیم بندی جمعیت: تقسیم بندی جمعیت بستگی به نوع موضوع دارد مثلا اگر تاکید بر قلمرو باشد جمعیت انسانی به دو دسته جمعیت حاضر و جمعیت قانونی تقسیم میشود. جمعیت حاضر به جمعیتی گفته میشود که در یک زمان خاص و در یک منطقه معین زندگی میکنند مثلا جمعیت حاضر ایران در یک روز خاص. چنین پدیده ای (جمعیتی) از یک زمان به زمان دیگر متفاوت میباشد. اما افرادی که قانونا وابسته به یک منطقه خاص هستند، جمعیت قانونی آن منطقه را تشکیل میدهند بعنوان مثال کلیه افرادی که دارای تابیعت کشور ایران هستند جمعیت قانونی ایران محسوب میشوند حال چه این افراد در ایران باشند چه نباشند (زمان معین). بنابراین، جمعیت قانونی به جمعیتی اطلاق میشود که از لحاظ قانونی وابسته به یک سرزمین یا کشور باشد.

 

اگر که از لحاظ "جابجایی جمعیتی بین مناطق" بر نوع جمعیت تاکید شود در این صورت جمعیت عبارت میشود از جمعیت باز و جمعیت بسته. در جمعیت باز، ورود و خروج مردم امکان پذیر است. اما در جمعیت بسته معمولا جابجایی صورت نمیگیرد.

 

 

علم جمعیت شناسی: علم مطالعه جمعیت های انسانی را جمعیت شناسی یا دموگرافی Demography میگویند. مطالعه علمی بر ساختار و حرکات جمعیت های انسانی و تغییرات این عوامل با توجه به سه فرایند زاد و ولد، مرگ و میر، و مهاجرت جزء حوزه فعالیت علم جمعیت شناسی قرار میگیرد.

 

مانند سایر رشته های علمی دیگر رشته جمعیت شناسی نیز دارای تخصص های متعدد میباشد اما بطور کلی فعالیت جمعیت شناسان در دو حوزه عمده یعنی "جمعیت شناسی رسمی" و "مطالعات جمعیتی" متمرکز است. اگر جمعیت شناس در پی مطالعه پدیده های جمعیتی باشد فعالیت وی در حوزه جمعیت شناسی رسمی قرار میگیرد. در مطالعات جمعیتی، در واقع ارتباطی بین جمعیت شناسی و سایر رشته های علمی برقرار میشود و در واقع این پیوند با بررسی تاثیر عواملی که باعث تغییرات جمعیتی در یک جامعه صورت میگیرد، انجام میشود. 

 

ساختار جمعیت:  توزیع جمعیت، سن و جنس، اشتغال، زیر مجموعه ساختار جمعیت قرار میگیرند.

 

مواردی که باعث توزیع جمعیت جهان در کشورها میشود عبارتند از عوامل طبیعی مانند آب و هوای گرم و سرد، خاک و غیره، مثلا در بسیاری از مناطق روسیه و کانادا به علت وجود شرایط طبیعی خاص سکونت برای مردم میسر نیست. مهاجرت اجباری مانند جنگ در عراق و افغانستان که بسیاری از مردم این کشورها به کشورهای همسایه دیگر پناهنده شده اند.

 

دومین عامل ساختار جمعیت سن و جنس است. بعضی از کشورها از جمعیت نسبتا جوان برخوردار هستند مثل ایران، بعضی از کشورها نیز دارای جمعیت نسبتا سالمند هستند مانند بعضی از کشورهای توسعه یافته اروپای غربی.

 

سومین عامل نشان دهنده ساختار جمعیت میتواند فعالیت و اشتغال یا توانایهای اقتصادی بالقوه و بالفعل یک جمعیت باشد.

 

 

حرکات جمعیت: جمعیت های انسانی دائما در حال تغییر و تحول هستند. حرکات جمعیت در قالب زمان و مکان صورت میگیرد. منظور از حرکت زمانی یعنی افزایش و یا کاهش جمعیت، و منظور از حرکت مکانی جابجایی منطقه ای میباشد. در هر صورت، حرکات جمعیتی بر اساس سه موضوع تولد، مرگ، و مهاجرت مورد مطالعه قرار گرفته است.

 

 

تولد: تعداد مردمی که در یک جمعیت خاص و در یک زمان معین متولد شده اند. تولد باعث افزایش جمعیت میشود. در کشورهای آفریقایی میزان تولد بالا است اما در کشورهای اروپایی میزان تولد پایین است.

 

 

مرگ: تعداد مرگ های رخ داده شده در یک جمعیت خاص و در یک زمان معین. مرگ باعث کاهش جمعیت میشود. میزان مرگ در کشورهای مختلف متفاوت است و بر اثر مواردی چون سن بالا، عواملی دیگر مانند سیاسی، اقتصادی، بهداشتی، و طبیعی صورت میگیرد. کشورهای آفریقایی بالاترین میزان مرگ را دارند و کشورهایی چون سنگاپور و عمان کمترین میزان مرک را دارا هستند. در فرانسه میزان مرگ و میر سه برابر بیشتر از میزان مرگ و میر در عمان است اما در این خصوص نمیتوان ادعا نمود که سبب مرگ افراد در فرانسه به خاطر عدم تسهیلات بهداشتی بوده، بلکه علت اصلی آن سالمند بودن جمعیت فرانسه بوده است.

 

 

مهاجرت: عوامل طبیعی، سیاسی، و اقتصادی معمولا در پدیده مهاجرت نقش اساسی ایفا میکنند. وقوع انقلاب صنعتی در قرن هفدهم میلادی و بدنبال آن کشف سرزمینهای جدید و توسعه نظام اقتصاد صنعتی، جابجایی را چه در بین کشورها مثل مهاجرت از آسیا به اروپا و آمریکا و چه در داخل کشورها مثل مهاجرت از روستا به شهر و یا از شهر به شهر، به طور قابل ملاحظه ای تحت تاثیر قرار داده است. 

 

 

 

 

جلسه دوم

 

زاد و ولد موجب افزایش جمعیت، و مرگ و میر هم موجب کاهش جمعیت میشود. تغییرات عددی جمعیت بستگی دارد به میزان زاد و ولد و میزان مرگ و میر. اگر میزان زاد و ولد بیشتر از میزان مرگ و میر باشد جمعیت افزایش پیدا میکند، اما اگر میزان مرگ و میر بیشتر از زاد و ولد باشد آنوقت جمعیت کاهش پیدا میکند. اگر که میزان زاد و ولد برابر با میزان مرگ و میر باشد تعداد جمعیت هیچ تغییری نخواهد کرد. از آنجائیکه این روند نتیجه حرکات طبیعی تولد و مرگ جمعیت است به میزان رشد طبیعی معروف میباشد. میزان رشد طبیعی اثرات مهاجرت را نمایان نمیسازد، در نتیجه این رشد فقط مخصوص یک جمعیت بسته است که در آن هیچ تحرک جمعیتی صورت نمیگیرد.

 

تغییرات جمعیت در جهان: در دوران قدیم، به علت عدم وجود تکنولوژی و آگاهی مردم در زمینه های بهداشتی و پزشکی سلامتی بشر همواره در معرض خطر بوده است. از طرف دیگر، وجود مسائل طبیعی چون سیل و زلزله، و جنگها به دلیل مسائل سیاسی و اقتصادی در طول تاریخ باعث شده که بشر بصورت گروهی از بین برود. کارشناسان میگویند، جمعیت جهان در سال 1920 حدود 2 میلیارد نفر بوده، در سال 1960 حدود 3 میلیارد نفر، در سال 1975 حدود 4 میلیارد نفر، در سال 1987 حدود 5 میلیارد نفر، و در سال 2000 بیش از 6 میلیارد نفر، بوده است. بر اساس پیش بینی سازمان ملل جمعیت جهان در سال 2025 به حدود 8 میلیارد نفر و در سال 2050 به بیش از 9 میلیارد نفر افزایش خواهد یافت. برخی از کارشناسان دیگر معتقدند که به جمعیت جهان سالانه حدود 77 میلیون نفر اضافه میشود و دیگر اینکه جمعیت جهان در سال 2200 به 19 میلیارد نفر خواهد رسید.

 

بر اساس برآورد ویلکاکس Willcox و دوراند Durand اولین کسانی که بر آوردهایی برای جمعیت جهان انجام داده اند، جهان در سال 8000 قبل از میلاد بین 5 تا 10 میلیون نفر جمعیت داشته است. در سال 1000 میلادی بین 270 تا 330 میلیون نفر، و در سال 1500 میلادی بین 440 تا 540 میلیون نفر جمعیت داشته است.

 

مرگ و میر، جنگها، و خشکسالیها از مهمترین عوامل کاهش جمعیت بوده اند مثلا طاعون در فاصله سالهای 1347 – 1349 میلادی حدود یک سوم از جمعیت اروپا را از بین برد یا مثلا در قرن بیستم جنگهای جهانی اول و دوم باعث تلفات بیشماری شدند. 

 

در بین قاره ها اروپا دارای کمترین میزان رشد جمعیت بوده است. اروپا 5/11 درصد از جمعیت جهان را تشکیل میدهد و پیش بینی شده که جمعیت اروپا در سال 2025 به 9 درصد، و در سال 2050 به 7 درصد برسد. بر اساس تحقیقات انجام شده علت پایین بودن میران رشد جمعیت اروپا، باروری پایین و مهاجرتی بود که در اواخر قرن 19 و اوایل قرن 20 صورت گرفت.

 

در حال حاضر، آفریقا با 14 درصد دارای بالاترین میزان رشد جمعیت در دنیا است که این ناشی از افزایش میزان باروری و عدم تسهیلات بهداشتی میباشد. بیشترین درصد جمعیت جهان در قاره آسیا سکونت دارند که خصوصا در هند و چین ساکن هستند. بر اساس پیش بینی های انجام شده در آینده (سال 2050) جمعیت هند بیشتر از جمعیت چین خواهد شد.

 

 

جمعیت ایران: با توجه به بر آورد سازمان ملل، ایران در حال حاضر هجدهمین کشور پر جمعیت جهان است. جمعیت ایران در سال 1280 حدود 9 میلیون نفر بوده است، این جمعیت طی 50 سال به 16 میلیون نفر در سال 1330 افزایش یافته است. بر اساس آخرین گزارش، جمعیت ایران 67 میلیون نفر بوده و پیش بینی شده که جمعیت ایران در سال 2050 به حدود 96 میلیون نفر میرسد.

 

ساختار جمعیت ایران: بر اساس سیاستهای نادرست شهرنشینی در ایران افزایش یافته مثلا قبلا 70 درصد جمعیت در روستاها زندگی میکردند اما امروزه 70 درصد جمعیت کشور در شهرها ساکن هستند.

 

توزیع جمعیت در کشور بر حسب موقعیت جغرافیایی نامتعادل است مثلا بر اساس سرشماری سال 1375 بیش از یک ششم جمعیت کشور در استان تهران ساکن بوده اند، در حالیکه استان تهران کمتر از 2 درصد مساحت کل کشور را به خود اختصاص میدهد، ولی استان سیستان و بلوچستان حدود 11 درصد از مساحت کشور را شامل میشود با اینحال تنها 3 درصد از جمعیت کشور را تشکیل میدهد.

 

جمعیت ایران دارای ساختاری جوان بوده و در حدود 33 درصد از جمعیت در گروه سنی 0 تا 14 قرار دارند. میانگین سن ازدواج برای مردان حدود 26 سال و برای زنان حدود 21 سال است.

 

 

 

جلسه سوم

 

جمعیت و توسعه پایدار: توسعه پایدار به توسعه ای گفته میشود که توسعه بصورت موقتی نباشد بلکه برای نسل های آینده نیز همچنان پایدار بماند. نمونه نسبی توسعه پایدار را میتوان در جوامع توسعه یافته اروپای غربی و آمریکای شمالی یافت. در چنین جوامعی معمولا مردم به حقوق و وظایف خود و دولت آشنا هستند. توسعه پایدار زمانی بوجود می آید که پنج فاکتور اصلی توسعه یعنی توسعه فرهنگی، سیاسی، اقتصادی، نظامی، و کنترل جمعیت، همزمان صورت گیرد. اگر کشوری یکی از 5 فاکتور فوق را رعایت نکند آن را نمیتوان توسعه یافته به معنای واقعی خواند. در بعضی از کشورها توجه بیشتر به کیفیت جمعیت است و نه تعداد آن، و جهت چنین سیاستی از روش جذب نیرو و یا مهاجرت افراد متخصص به داخل استفاده میشود.

 

تاثیر توسعه بر جمعیت: جهان پیوسته در حال توسعه بوده اما در نوع و فرم خاص خود در حال توسعه بوده است مثلا در حدود ده هزار سال پیش کشاورزی بوجود می آید، یا در قرن نوزدهم دنیا شاهد انقلاب صنعتی میشود، یا اینکه اخیرا جهان مواجه شده با پدیده جهانی شدن که بسیاری از مرزها را از بین برده است. بنابراین، تمام این موارد برای جوامع انسانی نوعی توسعه بشمار میرفته است. توسعه مداوم فرهنگی و اجتماعی بشر به تدریج در زمینه های مختلف راه های بقای بیشتر انسان و کاهش خطرات مرتبط با سلامتی و مرگ را فراهم نموده است.

 

پس از انقلاب صنعتی و پیشرفت تکنولوژی بشر تا حدودی توانسته است که سرنوشت خود را تحت کنترل در آورد. در واقع، با وقوع چنین انقلابی در اروپا و دگرگونی اقتصادی و اجتماعی اولین و مهمترین تاثیر این تحول بر جمعیت کاهش اساسی مرگ و میر بود و این ناشی از مسائلی چون انجام اصلاحات فرهنگی و اجتماعی، گسترش بهداشت عمومی و فردی، و توسعه علم پزشکی بوده است.

 

تاثیر جمعیت بر توسعه: تاثیر جمعیت بر توسعه امری است نسبی و نه مطلق. در کشورهای توسعه یافته سیاستهای جمعیتی بر رشد اقتصادی تاثیر گذار بوده است. کشورهای توسعه یافته دارای سازمانهایی میباشند که افراد متخصص هر رشته را در سازمانهای مربوطه استخدام نموده که در جهت رسیدن به اهداف ملی از آنها به طرز مطلوبی استفاده میشود. اما چنین روندی در کشورهای توسعه نیافته و یا برخی از کشورهای در حال توسعه وجود ندارد. هر چند که بعضی از کشورها چون برخی از کشورهای آفریقایی جمعیت زیاد دارند اما چنین جمعیتی در رشد اقتصادی تاثیر گذار نبوده است. در مناطقی که رشد جمعیت بالا باشد و رشد اقتصادی پایین باشد افزایش فقر را به همراه خواهد داشت.

 

افزایش جمعیت میتواند نیروی انسانی بیشتری را در یک جامعه به همراه داشته باشد اما وجود نیروی انسانی لزوما به معنای رشد اقتصادی نمیتواند باشد. اگر عرضه نیروی انسانی بیشتر از ظرفیت اشتغال باشد میزان بیکاری افزایش خواهد یافت. اما اگر عرضه نیروی انسانی مطابقت داشته باشد با ظرفیت اشتغال آنوقت مسائلی چون بیکاری کمتر بوجود می آید.

 

رابطه بین جمعیت و منابع نیز متعادل نمیباشد. منابع بطور ناعادلانه توزیع شده اند مثلا دنیای شمال 30 درصد از جمعیت دنیا و 70 درصد از منابع دنیا را تشکیل میدهد، در حالیکه دنیای جنوب 30 درصد از منابع دنیا و 70 درصد از جمعیت دنیا را شامل میشود.

 

تنطیم رابطه جمعیت با محیط زیست از طریق توسعه اقتصادی و اجتماعی پایدار امکان پذیر است. در نوع استفاده از محیط نیاز به سیاستهای دولتها و فرهنگ سازی است مثلا استفاده از دوچرخه در چین.

 

در مورد رابطه جمعیت و بهداشت شرایط متفاوتی در کشورهای مختلف وجود دارد. خدمات و امکانات بهداشتی معمولا در کشورهای توسعه یافته نسبتا بهتر مورد استفاده عموم قرار میگیرد تا کشورهای در حال توسعه مثلا در کشوری مثل هند که رشد جمعیت بالایی دارد تسهیلات پزشکی و بهداشتی در اختیار عموم مردم قرار ندارد. 

 

قطعا وجود یک جمعیت کارآمد هر چند کم در توسعه همه جانبه کشور تاثیر گذارتر است از وجود یک جمعیت ناکارا و زیاد. 

 

سیاستهای جمعیتی: نوع برنامه ها و سیاستها برای تاثیرگذاری بر مسئله جمعیت در دوره های مختلف تاریخی متفاوت میباشد. در گذشته که میزان مرگ و میر جمعیتها در حد بالا بوده معمولا پیشنهادهای ارائه شده در مورد جمعیت موافق با افزایش زاد و ولد بوده مثلا در بعضی از طوایف تعداد زیاد جمعیت مردان نشانه قدرت آنها بوده است. در این خصوص، شعار امپراطوری رم عبارت بوده است از "مردان زیاد به معنای فتوحات بیشتر." در هر حال، پس از انقلاب صنعتی ماهیت چنین سیاستهایی تغییر میکند.

 

منظور از سیاست جمعیتی همان اهداف، برنامه ها، و سیاستهایی است که در سطح محلی، ملی، و بین المللی در جهت تاثیر گذاری بر مسئله جمعیت و عوامل مرتبط با آن صورت میگیرد.

 

انواع سیاستهای جمعیتی: سیاستهای جمعیتی را میتوان به انواع مختلفی تقسیم نمود.

 

از نظر اجرا سیاستها را میتوان به شرح ذیل تقسیم نمود. یک، سیاستهای مستقیم: تاثیر سیاست بر عوامل جمعیتی بطور مستقیم است مثلا افزایش مهاجرت به داخل موجب افزایش جمعیت میشود. دو، سیاستهای غیر مستقیم: اجرای سیاست بطور غیر مستقیم بر عوامل جمعیتی تاثیر گذار است مثلا اگر تشویق خانواده ها برای کنترل زاد و ولد از طریق مستقیم صورت پذیر نباشد ممکن است دولت آن را از طریق افزایش میزان تحصیلات تحت تاثیر قرار دهد.

 

از لحاظ ماهیت سیاستها را میتوان چنین تعریف کرد. یک، سیاستهای کمی: کاهش زاد و ولد و کاهش مهاجرت به داخل تغییراتی را در تعداد عددی جمعیت بوجود می آورد. سیاستهای کیفی: نظارت بهداشت و افزایش مهارتها باعث پیشرفت کیفی جمعیت میشود. 

 

همچنین، سیاستهای جمعیتی را میتوان چنین طبقه بندی نمود. یک، سیاستهای صریح: سیاست بطور صریح بیان میشود. دو، سیاستهای ضمنی: مثلا اگر هدف سیاست گسترش تنظیم خانواده باشد دولت ممکن است به طور ضمنی هدف از آن را گسترش خدمات مربوط به بهداشت مادر و کودک اعلام کند.

 

از نظر حوزه تحت پوشش سیاستهای جمعیتی را میتوان به قرار زیر تقسیم نمود. یک، سیاستهای داخلی: که در داخل یک کشور صورت میگیرد. کشورها ممکن است علاوه بر سیاست ملی دارای سیاستهای محلی هم باشند. این امر بیشتر در کشورهایی که دارای نظامهای فدرال میباشند صورت میگیرد در این خصوص سیاستهای محلی ممکن است با سیاستهای ملی مطابقت نداشته باشد. دو، سیاستهای خارجی: کمک های خارجی از سوی کشورهای دیگر و یا از سوی سازمانهای بین المللی.

 

 

 

جلسه چهارم

 

سیاستهای جمعیتی و مرگ و میر: از آنجا که هدف دولتها بالا بردن سطح بهداشت و سلامت انسانهاست آنها دارای سیاستهای مرتبط با مرگ و میر هستند که بطور مستقیم و یا غیر مستقیم میتواند بر تعداد عددی جمعیت تاثیر گذار باشد مانند ارتقاء بهداشت مادر و کودک یا مثلا ممنوعیت قتل عام در سال 1948 توسط سازمان ملل.

 

سیاستهای جمعیتی و زاد و ولد: به علت افزایش زیاد جمعیت جهان در 50 سال اخیر سیاستهای مرتبط با کاهش تولد از اهمیت زیادی بویژه در کشورهای در حال توسعه برخوردار بوده است. در این مورد میتوان از سیاست تک فرزندی کشور چین که از نوع اجباری بوده و یا سیاست فرزند کمتر زندگی بهتر کشور ایران مثال زد. هدف از چنین سیاستی در واقع هماهنگی بین امکانات خانواده و تعداد فرزندان میباشد.

 

سیاستهای جمعیتی و ازدواج: در بسیاری از موارد ازدواج در سنین پایین باعث افزایش میزان طلاق، باعث مشکلاتی دیگر چون بارداری زودرس و در نتیجه باعث به خطر افتادن سلامت مادر و کودک میشود. بنابراین دولتها برای اینکه با چنین مشکلاتی مبارزه کنند همواره در این تلاش هستند که نوعی آگاهی در افکار عمومی ایجاد کنند تا از مسائلی چون ازدواج زودرس جلوگیری کنند.

 

سیاستهای جمعیتی و مهاجرت: مهاجرت بر دو نوع است. مهاجرت داخلی: در داخل کشور آزادانه و با محدودیتهای کمتری صورت میگیرد. به خاطر رشد زیاد جمعیت و تراکم زیاد کشورهای در حال توسعه از وضعیت توزیع جمعیت خود ناراضی هستند و در نتیجه معمولا سیاستهایی چون جابجایی جمعیت از شهرهای بزرگ به شهرهای کوچک و دور افتاده، و ایجاد مناطق جدید با امکانات لازم، را اجرا میکنند. مهاجرت خارجی: تشویق مهاجرت به داخل توسط کشورهای پیشرفته چون کانادا و استرالیا. برخی از این کشورها جهت جذب مردم، در قرن 19 زمین مجانی در اختیار مهاجران قرار میدادند. امروزه نیز سالانه صدها هزار نفر متخصص یا سرمایه دار از سراسر دنیا به کشورهای توسعه یافته غربی مهاجرت میکنند.

 

سیاستهای جمعیتی در ایران: توزیع جمعیت در ایران ناعادلانه است. در تهران با دو درصد از مساحت کشور یک ششم جمعیت ساکن هستند، اما در سیستان و بلوچستان با یازده درصد از مساحت کشور تنها سه درصد از جمعیت ایران ساکن هستند. 22 درصد از جمعیت ایران در 5 شهر تهران، اصفهان، شیراز، تبریز، و مشهد متمرکز شده اند. بیش از 45 درصد از خانواده های استان سیستان و بلوچستان و قم از آب آشامیدنی سالم برخوردار نیستند. جمعیت ایران به دلیل مسائلی چون بیکاری از حالت کیفی خارج شده و بسیاری از متخصصان کشور به کشورهای دیگر مهاجرت نموده اند. بسیاری از مردم روستاها فاقد اطلاعات پایه ای بهداشتی میباشند.

 

راه کارهای پیشنهادی: جهت کنترل جمعیت و سلامت مردم، برخی از متخصصان و کارشناسان راه کارهای ذیل را ارائه داده اند:

 

یک، مشاوره تخصصی بهداشتی به مردان و زنان.

 

دو، افزایش امکانات بهداشتی به طوریکه در دسترس عموم مردم قرار گیرد.

 

سه، تامین آب آشامیدنی سالم برای همه.

 

چهار، پوشش کامل سوادآموزی برای همه افراد.

 

پنج، بالا بردن موقعیت زنان و بها دادن به آنان از طریق افزایش تحصیلات و مشارکت در اجتماع.

 

 

 

توجه: دانشجوی عزیز، این جزوه درسی فقط مربوط به دانشجویان رشته تولید و بهره برداری گیاهان دارویی و معطر سال تحصیلی 85 – 86 دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی سراوان، درس تنظیم خانواده بخش "جمعیت شناسی" میباشد.

 

      با تشکر

 

احمد رضا طاهری

 

28/05/2008

 

 

 

منابع مورد استفاده شده در این جزوه

 

 

·          دانش خانواده، مولفان: دکتر حسین محمودیان، دکتر محمد رضا شرفی، دکتر سهیلا خوش بین، دکتر احمد احمدی، تهران سال 1386، صفحه های 1 تا 73.

 

 

·          بریتانیکا 2005، خانواده، جمعیت، جمعیت شناسی.

 

 

·          علوم سیاسی برای دانشجویان و مدرسین دانشگاه، احمد رضا طاهری.

 

 

www.ahmadrezataheri.org

 

 

 

 

+ نوشته شده در  پنجشنبه 9 خرداد1387ساعت   توسط Dr. Ahmad Reza Taheri  |